مغفرت و شفاعت
- (25 Body)  Print

مغفرت و شفاعت، هر دو از جمله رحمت‌هاي خدايند!

پايگاه اطلاع‌رساني متن زندگي، درباره «مباني شفاعت» گفت و گوي كوتاهي با آيت‌الله امامي کاشاني انجام داده و درباره اين مفهوم از نگاه درون ديني و برون ديني به گفتگو با ايشان پرداخته است. متن کامل اين گفتگو در ادامه خواهد آمد.

چرا  در مورد شفاعت  با وجود دلايل و شواهد فراوان  کساني پيدا مي شوند که در مورد آن ترديد ايجاد مي کنند؟
شفاعت در قرآن به طور کامل باز شده است؛ در بعضي جاها خداوند شفاعت را بطور مطلق نفي مي کند، بعضي جاها هم هست که خداوند سبحان شفاعت را براي گروهي خاص انکار مي کند. در  برخي آيات شرايطي براي شفيع و فرد مورد شفاعت بيان مي شود. نکته مهم اين است که ما بايد همه اين آيات را در کنار هم، در نظر داشته باشيم. ايرادي که منکران شفاعت دارند اين است که فقط به دسته اي از اين آيات نگاه مي کنند و به جايي مي رسند که مثلا اساس شفاعت را زير سوال مي برند. مثلاً قرآن مي‌گويد که«يا ايها الذين امنوا انفقوا مما رزقناکم من قبل ان يأتي يوم لا بيع فيه و لا خله و لا شفاعه و الکافرون هم الظالمون»[1] يعني در روز قيامت هيچ گونه شفاعتي وجود ندارد. ما بايد آيات ديگر قرآن را نيز در نظر بگيريم يا وقتي شفاعت قوم بني اسرائيل رد مي‌شود و گفته مي‌شود: «يا بني اسرائيل اذکروا نعمتي التي انعمت عليکم و اني فضلتکم علي العالمين و اتقوا يوماً لا تجزي نفس عن نفس شيئاً و لا يقبل منها شفاعه و لا يؤخذ منها عدل و لا هم ينصرون» [2] اين دليل آن نيست که شفاعت کل بشريت هم مردود است.

شفاعت در اديان ديگر به چه صورت است ؟آيا اديان ابراهيمي ديگر غير از اسلام نيز به شفاعت اعتقاد دارند؟
در اديان ديگر هم مانند اسلام شفاعت وجود داشته است ؛ ما نمونه‌هاي شفاعت  زيادي در عهد قديم داريم؛  مثلاً شفاعت ابراهيم(ع) براي اسماعيل، شفاعت حضرت موسي (ع) براي قوم بني‏اسرائيل، شفاعت حضرت ابراهيم (ع) براي مردم عموره، شفاعت ايوب(ع) براي قوم خود و... در اين زمينه قابل ذکر هستند. پس انبياي الهي براي قوم يا نزديکان خودشان پا در مياني کرده‌اند و واسطه بين آنها با خداوند شده‌اند. نمونه‌هاي شفاعت در عهد جديد هم قابل مشاهده است؛ مثلا ًدر مسيحيت شفاعت حضرت عيسي(ع) از همه مسيحيان و شفاعت روح القدس از همه مسيحيان  وجود دارد؛ در دين مسيحيت از شفاعت به عنوان دعايي پاک و مصرانه ياد مي‌شود که مردم با ايمان آن را انجام مي‌دهند.  در مورد جزييات شفاعت بين گروه‌هاي مختلف مسيحيت نظر يكساني وجود ندارد؛ شفيعان طبق عقايد کليساي ارتدکس، حضرت عيسي (ع) و حضرت مريم(ع) و قديسان هستند.  جالب اينکه منکران شفاعت طبق عقايد کليساي کاتوليک جزء ملعونين به حساب مي‌آيند. شفيعان طبق عقايد کليساي کاتوليک حضرت عيسي (ع)، حضرت مريم(ع)، رسولان مقدس  مانند يوحنا، پطرس و... هستند؛ کليساهاي پروتستان درباره شفاعت  مخالفت جدي  دارند  البته ما در مورد اين شفاعت ها نکته داريم اما در اينجا قصد نقد کردن نداريم و صرفاً بيان مي‌کنيم و عبور مي‌نماييم و يا در دين يهود شفاعت حضرت ابراهيم(ع) از بني اسرائيل  را مي‌توانيم مثال آوريم.

براي اينکه بتوانيم شفاعت کنيم چه مقدماتي لازم است انجام دهيم؟
قرآن به ما ياد آوري مي کند که «ليس لها من دون الله ولي و لا شفيع»[3] و «ام اتخذوا من دون الله شفعاء قل او لو کانوا لا يملکون شيئاً و لا يعقلون قل لله الشفاعه جميعاً»[4]  بنابراين اول به ما گوشزد مي کند که اي انسان  مباني بينشي و اعتقادي خودت را تقويت کن، اعتقادت را نسبت به خداي بزرگ بيشتر کن !خودت را بساز و تزکيه داشته باش! آن گاه به سراغ شفاعت برو و در خانه شفيعان را بزن ؛ ما در قرآن کريم  در سوره اعراف آيه 197 داريم که « و ان المساجد لله فلا تدعوا مع الله احدا» يعني اين که مساجد مخصوص خداست پس هيچ کس را  با خدا مخوانيد اين آيه يعني اينکه پرستش غير خدا حرام است  اما درخواست شفاعت از غير خدا  و از اولياي الهي نه تنها حرام نيست که مورد تاکيد هم قرار دارد. ما امروزه مي‌بينيم در اين مجالس عزاداري ها در ماه محرم مردم بر سر و سينه شان مي زنند و فرياد مي زنند اما  خداي ناکرده به نمازشان چندان اهميت نمي دهد  يا خداي ناکرده کنترل چشم و گوششان را ندارند؛ سهل انگاري مي کنند و يا حتي سر وقت اقامه نمي کنند اينها باعث ناخشنودي خداوند و شفيعان مي شود و امر شفاعت را مختل مي‌کند  ما بايد به دنبال جلب رضايت پروردگار باشيم و قطع به يقين بدانيم رضايت ذات اقدس الهي با اينها به دست نمي‌آيد.

آمرزيدن و شفاعت کردن  چه فرقي با هم دارند؟
اسلام دين مغفرت و بخشش است؛ پيامبر اين دين به عنوان رحمت جهانيان مطرح شده است. برخي از اديان ادعا مي کنند که دين محبت  هستند اما در حقيقت اين اسلام ناب محمدي است که گوي سبقت را از بقيه ربوده است. مغفرت و شفاعت، هر دو از جمله رحمت هاي خدايند و در حقيقت يکي  هستند، ولي در ظاهر ممکن است با هم تفاوت داشته باشند. رحمت، اگر به خداوند تبارک و تعالي نسبت داده شود، مغفرت و اگر به واسطه هاي رحمت  يعني شفيعان مربوط شود ، شفاعت است و اين تفاوت ظريف را بايد پيوسته در خاطر داشت. ما در اسلام ، برخي سنت هاي الهي داريم يکي از اين سنن الهي  سنت مغفرت الهي است که عام و فراگير مي باشد اين موضوع يعني اين که  همه موجودات در عالم مي توانند از اين اصل برخوردار شوند ؛ در اينجا امکانات و قابليت ها بسيار مهم است.

ارکان  شفاعت به نظر شما چيست و چگونه بايد آنها را بنا کنيم؟
رسول اکرم (صلي الله عليه و آله) همواره مي فرمودند: که براي نجات و رستگاري دو رکن اساسي به نام  عمل و رحمت وجود دارد. ما هميشه در  لابه لاي ادعيه اي که مي خوانيم مي گوييم : «اللهم اجعل عاقبه امورنا خيرا »يعني خدايا تو خودت آخر و عاقبت کار ما را ختم به خير کن؛ اين عاقبت به خيري دو  رکن دارد؛ علاوه بر عمل، حتما بايد رحمت حضرت حق نيز باشد تا انسان ها در روز قيامت نجات پيدا کنند در مورد رکن اول يعني  رحمت،  بايد گفت که  اين اصل شامل همه انسان ها مي گردد، اما  انسان در حد ميزان و كيفيت اعمالش از اين رحمت بهره مند مي شود. در اينجا قطعا جاي اعتراض نيست که آن کس که زمينه اي براي استفاده از رحمت در خود ايجاد نکرده است، بهره اي از رحمت  خداوند بزرگ هم نمي برد.  در مورد شفاعت  هم وضع به همين منوال است.

پي‌نوشت‌ها:
[1] اي كساني كه ايمان آورده ايد ! از آنچه به شما عطا كرده ايم انفاق كنيد پيش از انكه روزي بيايد  كه در آن  نه داد و ستدي هست  و نه رفاقتي و نه شفاعتي و كافران همه ستمكارانند .
[2] اي بني اسرائيل ، نعمتي را که بر شما ارزاني داشتم و شما را بر جهانيان برتري دادم به ياد بياوريد و بترسيد از روزي که هيچ کس ديگري را به کار نيايد و هيچ شفاعتي از کسي پذيرفته نگردد و از کسي عوضي نستانند و کسي را ياري نکنند
[3] جزا خدا هيچ ياور و شفاعتگري نداشته باشد
[4] آيا غير از خدا شفاعتگرانى براى خود گرفته‌‏اند؟ بگو: «آيا هر چند اختيار چيزى را نداشته باشند و نينديشند؟»

منبع: پايگاه اطلاع‌رساني متن زندگي